Dieta odchudzająca

Dieta niskotłuszczowa – jadłospis tygodniowy, co jeść, przepisy i efekty

Grillowana pierś z kurczaka, kasza gryczana, brokuł z pestkami dyni i jogurt naturalny na talerzu

W skrócie: dieta niskotłuszczowa to sposób żywienia, w którym tłuszcz dostarcza mniej energii niż zwykle, najczęściej ok. 20–25% zamiast typowych w Polsce 35–37%. Przy 1700 kcal to ok. 40–45 g tłuszczu dziennie. Według NCEZ zdrowy dorosły nie powinien przekraczać 30% energii z tłuszczu, a osoby o siedzącym trybie życia potrzebują 20–25%. Ogranicza się głównie tłuszcze zwierzęce i trans (masło, smalec, tłuste mięso, wędliny, żółte sery, słodycze, fast food), ale zostawia się oliwę, olej rzepakowy, orzechy i ryby. W badaniu DIETFITS zdrowa dieta niskotłuszczowa dała po roku podobny spadek masy ciała jak dieta niskowęglowodanowa (−5,3 kg wobec −6,0 kg). Niżej znajdziesz jadłospis tygodniowy (ok. 1650–1800 kcal), listę produktów i przepisy.

Dieta niskotłuszczowa – na czym polega

Dieta niskotłuszczowa (ubogotłuszczowa) ogranicza ilość tłuszczu w jadłospisie, przede wszystkim tłuszczu zwierzęcego. Nie oznacza diety beztłuszczowej. Tłuszcz jest potrzebny, bo według NCEZ:

  • dostarcza niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT) z rodziny omega-3 i omega-6, których organizm sam nie wytworzy,
  • umożliwia wchłanianie witamin A, D, E i K,
  • jest źródłem steroli roślinnych i cholesterolu.

Dlatego w dobrze ułożonej diecie niskotłuszczowej zostają tłuste ryby morskie, oleje roślinne i niewielkie porcje orzechów.

Dieta niskotłuszczowa – ile tłuszczu dziennie?

Według broszury NCEZ „Czy wiesz, ile potrzebujesz tłuszczów?” WHO i EFSA zalecają zdrowym dorosłym nie więcej niż 30% energii z tłuszczu. Osobom o siedzącym trybie życia wystarczy 20–25%. W badaniu WOBASZ II mężczyźni w Polsce czerpali z tłuszczu średnio 37,5% energii, a kobiety 35,1%.

Tłuszcz w gramach liczy się tak: kaloryczność diety × udział tłuszczu ÷ 9 (1 g tłuszczu to 9 kcal).

Kaloryczność diety30% energii (górna granica)25% energii20% energii
1500 kcal50 g42 g33 g
1800 kcal60 g50 g40 g
2000 kcal67 g56 g44 g
2500 kcal83 g69 g56 g

NCEZ przypomina, że z tłuszczu nasyconego trzeba czerpać jak najmniej energii, a tłuszczów trans mniej niż 1% energii.

Dla kogo jest dieta niskotłuszczowa

NCEZ wymienia sytuacje, w których kontrola ilości i rodzaju tłuszczu bywa konieczna:

  • podwyższony cholesterol (hipercholesterolemia) i inne zaburzenia lipidowe,
  • po usunięciu pęcherzyka żółciowego. Szczegóły znajdziesz w artykule o diecie po usunięciu woreczka żółciowego,
  • redukcja masy ciała, bo tłuszcz ma ponad 2 razy więcej kalorii niż białko i węglowodany,
  • uporczywe dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego.

Zasady diety niskotłuszczowej

  1. Odmierzaj tłuszcz widoczny (olej, masło, margarynę) łyżką. Według NCEZ tłuszcz widoczny to średnio połowa tłuszczu w diecie. Łyżka oliwy (10 g) to prawie 10 g tłuszczu.
  2. Wybieraj produkty naturalnie ubogie w tłuszcz: warzywa, owoce, pełnoziarniste zboża, strączki, chudy nabiał i drób bez skóry.
  3. Nabiał do 2% tłuszczu, a zamiast masła miękkie margaryny, najlepiej ze sterolami roślinnymi (zalecenia NCEZ przy zaburzeniach lipidowych).
  4. Ryby co najmniej 2 razy w tygodniu, w tym morskie (łosoś, śledź, makrela, halibut). To źródło omega-3, więc nie usuwaj ich z diety nawet wtedy, gdy są tłuste.
  5. Strączki co najmniej raz w tygodniu zamiast mięsa.
  6. Czerwone mięso maksymalnie 350–500 g tygodniowo, wędliny, kiełbasy i pasztety jak najrzadziej, jaja do 7 tygodniowo (NCEZ).
  7. Gotuj, piecz w folii lub rękawie, grilluj i duś bez obsmażania. Ogranicz smażenie i panierowanie.
  8. Czytaj etykiety. Składniki są podane od największego udziału. Olej palmowy na drugim miejscu oznacza dużo tłuszczu nasyconego.
  9. Licz średnią z 3 dni lub tygodnia, a nie każdego dnia osobno. NCEZ nie widzi problemu w tym, że któregoś dnia zjesz trochę więcej lub mniej tłuszczu.
Oliwa wlewana łyżką do sałatki z kaszy bulgur, papryki, ogórka i natki z serkiem wiejskim
Sałatka z bulgurem i serkiem wiejskim – odmierzona łyżka oliwy to prawie 10 g tłuszczu.

Dieta niskotłuszczowa – co jeść, a czego nie jeść

GrupaCo jeśćCzego unikać lub ograniczać
Nabiałmleko 0,5–2%, jogurt i kefir naturalny, skyr, serek wiejski, twaróg chudy i półtłusty, mozzarella lightpełnotłuste mleko, śmietana, sery żółte i pleśniowe, mascarpone, desery mleczne
Mięsopierś z kurczaka i indyka bez skóry, schab, polędwica, chuda wołowina, szynka drobiowakarkówka, żeberka, golonka, boczek, kiełbasy, kabanosy, parówki, salami, pasztety
Rybydorsz, mintaj, morszczuk, pstrąg, tuńczyk w sosie własnym; łosoś i makrela 1–2 razy w tygodniuryby smażone w panierce, ryby w sosach śmietanowych i majonezowych
Zbożapieczywo żytnie i graham, płatki owsiane, kasze, ryż brązowy, makaron pełnoziarnistycroissanty, chleby czystoziarniste (kilkanaście–kilkadziesiąt g tłuszczu w 100 g), ciastka, słone przekąski
Tłuszczeoliwa, olej rzepakowy i lniany w odmierzonych porcjach, miękkie margarynymasło, smalec, słonina, twarde margaryny, olej palmowy i kokosowy, majonez
Innewarzywa i owoce bez ograniczeń (wyjątek: awokado, ok. 15 g tłuszczu na 100 g), strączki, tofu, orzechy do 15–30 gchipsy, fast food, słodycze z kremem, czekolada mleczna

Dieta niskotłuszczowa – jadłospis tygodniowy

Jadłospis ma 5 posiłków dziennie, ok. 1650–1800 kcal, 40–50 g tłuszczu (22–27% energii) i 75–105 g białka. Ryby pojawiają się 2 razy, strączki 3 razy, a orzechy i oleje są odmierzone. Kasze, ryż, makaron i soczewicę podajemy w wadze przed ugotowaniem. Wartości są orientacyjne i wyliczone z bazy USDA FoodData Central.

Dzień 1

PosiłekCo jeszkcalB (g)T (g)W (g)
ŚniadanieOwsianka z 60 g płatków owsianych na 250 ml mleka 0,5% z borówkami (100 g) i 15 g orzechów włoskich472191470
II śniadanie2 kromki chleba żytniego razowego (70 g) z 60 g szynki z indyka, pomidorem (100 g) i sałatą23817337
ObiadDorsz pieczony w folii (150 g), 250 g ziemniaków gotowanych, surówka z marchewki (100 g) i jabłka (50 g) z 10 g oliwy471331260
PodwieczorekJogurt naturalny 0% (150 g) z jabłkiem (150 g)1629132
KolacjaSałatka: 50 g kaszy bulgur, papryka (100 g), ogórek (100 g), natka, 50 g serka wiejskiego, 10 g oliwy354131349
Razem16989143248

Dzień 2

PosiłekCo jeszkcalB (g)T (g)W (g)
Śniadanie2 kromki chleba graham (70 g) z 80 g twarogu półtłustego z rzodkiewką (50 g) i szczypiorkiem, ogórek (100 g)30122641
II śniadanieBanan (120 g) i kefir (250 ml)23210539
ObiadPierś z kurczaka grillowana (130 g), 70 g kaszy gryczanej, brokuł gotowany (200 g) posypany 10 g pestek dyni520471164
PodwieczorekGruszka (150 g), 2 wafle ryżowe (20 g) i 15 g migdałów2505842
KolacjaZupa z soczewicy (60 g) z marchewką (100 g), pomidorami z puszki (200 g) i 10 g oleju, 1 kromka chleba żytniego (35 g)482211278
Razem178410543265

Dzień 3

PosiłekCo jeszkcalB (g)T (g)W (g)
ŚniadanieOmlet z 1 jajka i 2 białek ze szpinakiem (80 g) na patelni bez tłuszczu, 2 kromki chleba graham (70 g), pomidor (100 g)372231340
II śniadanieSkyr (150 g) z truskawkami (150 g) i 30 g płatków owsianych25622338
ObiadSpaghetti z indykiem: 80 g makaronu pełnoziarnistego, 120 g mielonej piersi z indyka, 200 g pomidorów z puszki, cukinia (150 g), 10 g oliwy596451577
PodwieczorekKiwi (150 g) i 15 g orzechów włoskich19041124
Kolacja2 kromki chleba żytniego (70 g) z hummusem (60 g), papryką (100 g) i kiełkami28510746
Razem169910349225

Dzień 4

PosiłekCo jeszkcalB (g)T (g)W (g)
ŚniadanieKanapki: 2 kromki chleba graham (70 g), 40 g mozzarelli light, pomidor (150 g), bazylia26415640
II śniadanieJogurt naturalny 0% (150 g) z 30 g płatków owsianych i malinami (100 g)25014344
ObiadŁosoś pieczony (100 g), 80 g ryżu brązowego, fasolka szparagowa (200 g) z 10 g oliwy654302676
PodwieczorekPomarańcza (200 g) i 2 wafle ryżowe (20 g)1713140
KolacjaSałatka z ciecierzycą (100 g), sałatą (50 g), ogórkiem (100 g), pomidorem (100 g), sokiem z cytryny i 5 g oliwy, 2 kromki chleba żytniego (70 g)37814963
Razem17187645262

Dzień 5

PosiłekCo jeszkcalB (g)T (g)W (g)
ŚniadanieOwsianka z 60 g płatków na 250 ml mleka 0,5%, z jabłkiem (150 g), cynamonem i 15 g orzechów włoskich494191476
II śniadanie2 kromki chleba żytniego (70 g) z 50 g twarogu półtłustego i 10 g dżemu niskosłodzonego24614439
ObiadSchab pieczony w rękawie (100 g), 250 g ziemniaków, buraczki (200 g), kapusta kiszona (100 g) z 5 g oleju492311367
PodwieczorekKefir (250 ml) z borówkami (100 g)1829526
KolacjaTortilla pełnoziarnista (60 g) z kurczakiem (70 g), sałatą, papryką (100 g) i 30 g jogurtu 0%32224740
Razem17359643249

Dzień 6

PosiłekCo jeszkcalB (g)T (g)W (g)
Śniadanie2 kromki chleba graham (70 g) z pastą z tuńczyka w sosie własnym (60 g) i jogurtu 0% (30 g), ogórek (100 g)27323239
II śniadanieBanan (120 g), 150 g skyru i 15 g orzechów włoskich299201035
ObiadGulasz z chudej wołowiny (100 g) z papryką (150 g) i pieczarkami (100 g) na 10 g oleju, 80 g kaszy pęczak582341874
PodwieczorekJabłko (150 g) i 2 wafle ryżowe (20 g)1552137
KolacjaZupa krem z dyni (300 g) z 5 g oliwy, 2 kromki chleba żytniego (70 g) z 40 g serka wiejskiego31512852
Razem16259140238

Dzień 7

PosiłekCo jeszkcalB (g)T (g)W (g)
ŚniadanieJajecznica z 1 jajka i 2 białek ze szczypiorkiem na patelni bez tłuszczu, 2 kromki chleba żytniego (70 g), rzodkiewka (100 g)334191236
II śniadanieJogurt naturalny 0% (150 g) z gruszką (150 g) i 15 g orzechów włoskich268111036
ObiadPierś z indyka pieczona (130 g), 200 g batatów pieczonych, mix warzyw na parze (250 g) z 10 g oliwy509391359
PodwieczorekPomarańcza (200 g) i 2 wafle ryżowe (20 g)1713140
KolacjaMakaron pełnoziarnisty (60 g) z tofu (80 g), szpinakiem (80 g), pomidorami (150 g) i 5 g oliwy416261454
Razem16989950225

Dieta niskotłuszczowa – przepisy

Dorsz w folii z ziemniakami i surówką (dzień 1). Dorsza (150 g) skrop cytryną, posyp koperkiem i papryką, zawiń w folię i piecz 20 minut w 190°C. Marchewkę i jabłko zetrzyj, dopraw sokiem z cytryny i wymieszaj z łyżką oliwy.

Zupa z soczewicy z pomidorami (dzień 2, 2 porcje). Na 20 g oleju zeszklij cebulę, dodaj 2 marchewki, 120 g czerwonej soczewicy, puszkę pomidorów, kumin, słodką paprykę i 800 ml wody. Gotuj 20 minut, aż soczewica się rozpadnie.

Spaghetti z indykiem i cukinią (dzień 3). Mieloną pierś z indyka (120 g) podsmaż na łyżce oliwy, dodaj pokrojoną cukinię i pomidory z puszki, duś 15 minut z oregano. Wymieszaj z 80 g ugotowanego makaronu pełnoziarnistego.

Gulasz z chudej wołowiny z pęczakiem (dzień 6, 2 porcje). Chudą wołowinę (200 g) pokrój w kostkę i duś 60 minut z odrobiną wody i 2 łyżkami oleju (20 g). Dodaj paprykę i pieczarki i duś jeszcze 15 minut. Podawaj z kaszą pęczak.

Zupa z czerwonej soczewicy i pomidorów z natką pietruszki, obok kromka ciemnego chleba żytniego
Zupa z soczewicy z pomidorami – kolacja z 2. dnia jadłospisu.

Dieta niskotłuszczowa – efekty

  • Masa ciała. W badaniu DIETFITS (JAMA 2018, 609 dorosłych z nadwagą i otyłością) zdrowa dieta niskotłuszczowa (29% energii z tłuszczu) dała po 12 miesiącach średnio −5,3 kg, a zdrowa dieta niskowęglowodanowa −6,0 kg. Różnica nie była istotna statystycznie. Ani geny, ani wydzielanie insuliny nie pozwoliły przewidzieć, kto lepiej schudnie na której diecie. Wniosek: liczy się deficyt kalorii i jakość diety, które da się utrzymać. Porównanie z drugą strategią znajdziesz w artykule o diecie niskowęglowodanowej.
  • Cholesterol. Według NCEZ ograniczenie tłuszczów nasyconych i trans obniża cholesterol całkowity i LDL. Przy zaburzeniach lipidowych NCEZ zaleca diety oparte na wzorcu śródziemnomorskim, diecie o niskim indeksie glikemicznym lub dietach roślinnych. Spadek masy ciała o 5–10% poprawia profil lipidowy.

Dieta niskotłuszczowa sama w sobie nie powoduje chudnięcia. Aby schudnąć, potrzebny jest deficyt energii, o czym piszemy w artykule o diecie redukcyjnej.

Przeciwwskazania i błędy

  • Dzieci i młodzież. Według NCEZ dzieci powyżej 2. roku życia potrzebują 30–35% energii z tłuszczu, a niemowlęta i dzieci do 2 lat ok. 40%. Nie stosuj u nich diety niskotłuszczowej bez zalecenia lekarza.
  • Ciąża i karmienie piersią. NCEZ wskazuje, że niedobór kwasów omega-3 w diecie kobiet w ciąży wiąże się m.in. z krótszą ciążą i małą masą urodzeniową dziecka. Dietę uzgodnij z lekarzem.
  • Osoby bardzo aktywne fizycznie. NCEZ dopuszcza dla nich ok. 35% energii z tłuszczu.
  • Niedowaga i niedożywienie. Ograniczanie najbardziej kalorycznego składnika diety może pogłębić niedobór energii.
  • Błąd: zamiana tłuszczu na cukier. Sprawdzaj skład produktów „light”, bo tłuszcz bywa w nich zastąpiony cukrem. Lepiej wybierać produkty naturalnie ubogie w tłuszcz.
  • Błąd: usunięcie ryb, olejów i orzechów. Bez nich trudno pokryć zapotrzebowanie na NNKT i omega-3.

Najczęściej zadawane pytania

Ile tłuszczu dziennie na diecie niskotłuszczowej?

Zwykle 20–25% energii, czyli ok. 35–45 g przy 1600–1800 kcal. Dla porównania NCEZ podaje, że zdrowy dorosły nie powinien przekraczać 30% energii z tłuszczu, czyli 60 g przy 1800 kcal.

Co jeść na diecie niskotłuszczowej?

Warzywa, owoce, pełnoziarniste pieczywo i kasze, strączki, nabiał do 2% tłuszczu, pierś z kurczaka i indyka, chude ryby oraz 1–2 razy w tygodniu łososia lub makrelę. Oliwę i olej rzepakowy odmierzaj łyżką.

Czego nie jeść na diecie niskotłuszczowej?

Masła, smalcu, boczku, kiełbas, parówek, pasztetów, tłustych serów, śmietany, słodyczy z kremem, chipsów i fast foodów. To główne źródła tłuszczów nasyconych i trans.

Czy dieta niskotłuszczowa to dieta bez tłuszczu?

Nie. Diety całkowicie beztłuszczowej nie da się bezpiecznie stosować, bo tłuszcz dostarcza niezbędnych kwasów tłuszczowych i umożliwia wchłanianie witamin A, D, E i K.

Czy na diecie niskotłuszczowej się chudnie?

Tak, jeśli jest deficyt kalorii. W badaniu DIETFITS osoby na zdrowej diecie niskotłuszczowej schudły po roku średnio 5,3 kg, prawie tyle samo co na diecie niskowęglowodanowej.

Ważne: artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani dietetyka. Przy chorobach pęcherzyka żółciowego, trzustki, jelit lub zaburzeniach lipidowych dietę ustala lekarz lub dietetyk. Stan wiedzy na dzień 23.10.2026.

Źródła

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *