W skrócie: dieta Kwaśniewskiego, czyli „dieta optymalna”, to bardzo tłusta dieta o niskiej zawartości węglowodanów. Jej podstawą jest proporcja białko : tłuszcz : węglowodany = 1 : 2,5–3,5 : 0,5 (w gramach), co oznacza ok. 80% energii z tłuszczu. Jada się 2–3 posiłki dziennie bez podjadania, a z jadłospisu wypadają pieczywo, ziemniaki, kasze, owoce i cukier. Dieta zwykle obniża masę ciała, ale w 1999 r. Komitet Terapii Wydziału Nauk Medycznych PAN uznał ją za „wybitnie szkodliwą dla zdrowia”, a badania pokazują u jej zwolenników podwyższony cholesterol LDL. Niżej proporcje, różnice względem keto, przykładowe śniadania, obiady i kolacje z policzonymi wartościami oraz ryzyka.
Na czym polega dieta Kwaśniewskiego
Model „żywienia optymalnego” zaproponował około 1970 roku dr Jan Kwaśniewski, lekarz z Ciechocinka. Zasada jest jedna: odwrócić typowe proporcje, w których większość energii pochodzi z węglowodanów. W diecie optymalnej głównym paliwem jest tłuszcz, przede wszystkim zwierzęcy.
Najważniejsze założenia według materiałów autora:
- proporcja białka, tłuszczu i węglowodanów 1 : 2,5–3,5 : 0,5 – na każdy gram białka 2,5–3,5 g tłuszczu i ok. 0,5 g węglowodanów;
- białko głównie zwierzęce i w niewielkiej ilości – Kwaśniewski podawał 30–50 g na dobę dla dorosłego, jeśli jest to białko o wysokiej wartości biologicznej (żółtka, podroby);
- dietę zaczyna się od razu w pełnym zakresie, bez okresu przejściowego;
- je się wtedy, gdy jest się głodnym, zwykle 2–3 razy dziennie, bez przekąsek między posiłkami;
- dieta ma być stałym sposobem żywienia, a nie kuracją na kilka tygodni.
Proporcje w diecie Kwaśniewskiego – ile to procent energii
Proporcja 1 : 2,5–3,5 : 0,5 dotyczy gramów, nie kalorii. Po przeliczeniu (białko i węglowodany 4 kcal/g, tłuszcz 9 kcal/g) wychodzi:
| Proporcja B : T : W (g) | Białko | Tłuszcz | Węglowodany |
|---|---|---|---|
| 1 : 2,5 : 0,5 | ok. 14% energii | ok. 79% energii | ok. 7% energii |
| 1 : 3 : 0,5 | ok. 12% energii | ok. 82% energii | ok. 6% energii |
| 1 : 3,5 : 0,5 | ok. 11% energii | ok. 84% energii | ok. 5% energii |
| Dla porównania: normy dla zdrowej osoby | 10–20% | 20–35% | 45–65% |
W praktyce przy 50 g białka dziennie dieta zakłada 125–175 g tłuszczu i ok. 25 g węglowodanów.
Dieta Kwaśniewskiego a keto – czym się różnią
Obie diety są wysokotłuszczowe i niskowęglowodanowe, a przy dużym ograniczeniu węglowodanów obie mogą wprowadzać w ketozę. Różnią się jednak szczegółami.
| Cecha | Dieta Kwaśniewskiego (optymalna) | Dieta ketogeniczna |
|---|---|---|
| Główna zasada | stała proporcja B : T : W 1 : 2,5–3,5 : 0,5 | jak najmniej węglowodanów, żeby utrzymać ketozę |
| Węglowodany | ok. 0,5 g na 1 g białka (zwykle 20–50 g/d) | w wersji klasycznej nawet 10–15 g dziennie |
| Białko | mało, 30–50 g/d według autora | w normie, ok. 1 g/kg masy ciała |
| Tłuszcz | głównie zwierzęcy: masło, smalec, słonina, żółtka, podroby | dowolny, w tym oliwa, orzechy, ryby |
| Liczba posiłków | 2–3, bez podjadania | bez stałej reguły |
| Zastosowanie medyczne | brak uznanych wskazań | m.in. lekooporna padaczka, pod nadzorem |
Dane o keto za NCEZ („Dieta ketogeniczna w świetle badań naukowych”). Najbardziej praktyczna różnica: dieta Kwaśniewskiego wprost faworyzuje tłuszcze zwierzęce i podroby, podczas gdy dietę keto można ułożyć głównie na tłuszczach roślinnych i rybach. Podobne podejście ma też dieta Atkinsa.
Co jeść na diecie Kwaśniewskiego – produkty dozwolone i zakazane
Kwaśniewski uszeregował produkty według „wartości biologicznej”. W skrócie:
| Produkty zalecane | Produkty „niejadalne” według autora |
|---|---|
| żółtka i całe jaja, wątróbka, nerki, gęste rosoły | cukier, słodycze, miód |
| tłuste mięso wieprzowe (boczek, karkówka), wołowina, cielęcina, gęś, kaczka | owoce i przetwory owocowe (dżemy, kompoty) |
| sery, najlepiej tłuste, gęsta śmietana | pieczywo, ciastka, kluski, potrawy mączne |
| masło, smalec, słonina, łój | ryż i kasze |
| oliwa, orzechy, nasiona oleiste, majonez | ziemniaki i mąka ziemniaczana |
| tłuste ryby: łosoś, makrela, węgorz, tuńczyk | groch i fasola |
| mleko do 0,5 l na dobę | słodzone napoje |
| warzywa w ograniczonej ilości | – |
Chudy twaróg, chude ryby i indyk są dopuszczalne, ale „zawsze z dużym dodatkiem tłuszczu”. Napoje – wyłącznie bez cukru.
Dieta Kwaśniewskiego – jadłospis: śniadanie, obiad, kolacja
Poniższe posiłki są ułożone tak, żeby zbliżyć się do proporcji autora. Wartości policzyliśmy na podstawie USDA FoodData Central; są orientacyjne. Zwróć uwagę, że nawet przy dużych ilościach masła i śmietany trudno przekroczyć 1 : 2,5 – to pokazuje, jak tłusta jest ta dieta w praktyce.
Śniadanie na diecie Kwaśniewskiego
Jajecznica na maśle ze śmietaną: 2 jajka, 20 g masła, 30 g śmietany 30%, pomidor (100 g).
| kcal | Białko | Tłuszcz | Węglowodany | Proporcja B : T : W |
|---|---|---|---|---|
| 392 | 14 g | 35 g | 6 g | 1 : 2,4 : 0,4 |
Jajka z majonezem i warzywami: 2 jajka na twardo, 35 g majonezu, ogórek, sałata, rzodkiewki.
| kcal | Białko | Tłuszcz | Węglowodany | Proporcja B : T : W |
|---|---|---|---|---|
| 408 | 14 g | 36 g | 7 g | 1 : 2,5 : 0,5 |
Omlet śmietanowy z serem i szpinakiem: 2 jajka, 60 g śmietany 30%, 15 g sera żółtego, 20 g masła, garść szpinaku.
| kcal | Białko | Tłuszcz | Węglowodany | Proporcja B : T : W |
|---|---|---|---|---|
| 526 | 19 g | 48 g | 5 g | 1 : 2,5 : 0,2 |
Obiad na diecie Kwaśniewskiego
Udko z kurczaka na maśle z surówką w śmietanie: 120 g udka bez kości, 25 g masła, sałata, ogórek, marchew, 20 g oliwy, 40 g śmietany.
| kcal | Białko | Tłuszcz | Węglowodany | Proporcja B : T : W |
|---|---|---|---|---|
| 725 | 26 g | 66 g | 10 g | 1 : 2,6 : 0,4 |
Łosoś na maśle z brokułem: 100 g łososia, 35 g masła, 150 g brokuła, 40 g śmietany do sosu.
| kcal | Białko | Tłuszcz | Węglowodany | Proporcja B : T : W |
|---|---|---|---|---|
| 627 | 26 g | 54 g | 11 g | 1 : 2,1 : 0,4 |
Kotlet wołowy z serem i pieczarkami w śmietanie: 80 g mielonej wołowiny, 20 g sera żółtego, 100 g pieczarek, 50 g cebuli, 30 g masła, 40 g śmietany.
| kcal | Białko | Tłuszcz | Węglowodany | Proporcja B : T : W |
|---|---|---|---|---|
| 586 | 26 g | 50 g | 10 g | 1 : 1,9 : 0,4 |

Kolacja na diecie Kwaśniewskiego
Makrela wędzona z jajkiem i majonezem: 60 g makreli, 1 jajko, 30 g majonezu, pomidor.
| kcal | Białko | Tłuszcz | Węglowodany | Proporcja B : T : W |
|---|---|---|---|---|
| 427 | 20 g | 37 g | 4 g | 1 : 1,8 : 0,2 |
Sałatka z fetą, oliwkami i jajkiem: 1 jajko, 40 g fety, 40 g oliwek, 20 g oliwy, sałata, pomidor.
| kcal | Białko | Tłuszcz | Węglowodany | Proporcja B : T : W |
|---|---|---|---|---|
| 422 | 14 g | 38 g | 9 g | 1 : 2,8 : 0,7 |
Ser żółty z orzechami i warzywami: 30 g sera, 30 g orzechów włoskich, 10 g masła, ogórek, papryka.
| kcal | Białko | Tłuszcz | Węglowodany | Proporcja B : T : W |
|---|---|---|---|---|
| 414 | 14 g | 36 g | 13 g | 1 : 2,7 : 1,0 |

Przykładowy jadłospis diety Kwaśniewskiego na 3 dni
Dzień 1 (proporcja ok. 1 : 2,3 : 0,3)
| Posiłek | Co jesz | kcal | B (g) | T (g) | W (g) |
|---|---|---|---|---|---|
| Śniadanie | jajecznica na maśle ze śmietaną i pomidorem | 392 | 14 | 35 | 6 |
| Obiad | udko z kurczaka na maśle, surówka w śmietanie | 725 | 26 | 66 | 10 |
| Kolacja | makrela wędzona z jajkiem i majonezem | 427 | 20 | 37 | 4 |
| Razem | 1544 | 60 | 137 | 20 |
Dzień 2 (proporcja ok. 1 : 2,4 : 0,5)
| Posiłek | Co jesz | kcal | B (g) | T (g) | W (g) |
|---|---|---|---|---|---|
| Śniadanie | jajka z majonezem, ogórek, rzodkiewki | 408 | 14 | 36 | 7 |
| Obiad | łosoś na maśle z brokułem i sosem śmietanowym | 627 | 26 | 54 | 11 |
| Kolacja | sałatka z fetą, oliwkami i jajkiem | 422 | 14 | 38 | 9 |
| Razem | 1457 | 54 | 128 | 27 |
Dzień 3 (proporcja ok. 1 : 2,3 : 0,5)
| Posiłek | Co jesz | kcal | B (g) | T (g) | W (g) |
|---|---|---|---|---|---|
| Śniadanie | omlet śmietanowy z serem i szpinakiem | 526 | 19 | 48 | 5 |
| Obiad | kotlet wołowy z serem i pieczarkami w śmietanie | 586 | 26 | 50 | 10 |
| Kolacja | ser żółty z orzechami, ogórek, papryka | 414 | 14 | 36 | 13 |
| Razem | 1527 | 59 | 134 | 28 |
Wszystkie trzy dni mają ok. 1450–1550 kcal i ok. 80% energii z tłuszczu. Kwaśniewski nie każe liczyć kalorii – zakłada, że tłusta dieta szybko syci i porcje same się zmniejszają. Na kolejne dni tygodnia możesz rotować te same zestawy, zmieniając źródło białka (jaja, ryba, drób, wołowina, ser).
Jak zacząć dietę Kwaśniewskiego
Autor zaleca start „od razu w pełnym zakresie”. Jeśli mimo ryzyk opisanych niżej rozważasz tę dietę, rozsądna kolejność jest inna:
- Zrób badania przed startem: lipidogram, glukozę na czczo, kwas moczowy, kreatyninę, próby wątrobowe. Bez punktu odniesienia nie ocenisz, co dieta zmienia.
- Skonsultuj leki z lekarzem. Przy cukrzycy leczonej insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika gwałtowne odcięcie węglowodanów grozi hipoglikemią.
- Ustal porcję białka i tłuszczu na podstawie proporcji i zważ produkty przez pierwsze dni.
- Pij dużo wody i nie wycinaj warzyw – to jedyne źródło błonnika i witaminy C w tym modelu.
- Powtórz badania po 2–3 miesiącach. Wzrost LDL to sygnał, żeby przerwać lub zmienić dietę.
Efekty diety Kwaśniewskiego
Masa ciała. Pierwsze kilogramy schodzą szybko. NCEZ wyjaśnia ten mechanizm przy diecie ketogenicznej: przy niskiej podaży węglowodanów zapasy glikogenu w wątrobie zużywają się w 3–4 dni, co daje szybki spadek wagi (częściowo wody) – i równie szybki powrót po ponownym włączeniu węglowodanów. Dalszy spadek wynika z tego, że tłusta dieta bez pieczywa i słodyczy często jest po prostu mniej kaloryczna.
Badania. Najczęściej cytowane badanie dotyczące diety optymalnej (Grieb i wsp., Nutrition Research 2008) objęło 31 zdrowych osób, które stosowały ją średnio przez ponad 4 lata. U większości uczestników stężenie cholesterolu całkowitego i LDL przekraczało górną granicę normy, podobnie jak ciał ketonowych i wolnych kwasów tłuszczowych. Jednocześnie triglicerydy były stosunkowo niskie, HDL wysoki, a glukoza i insulina w normie. Autorzy uznali, że dieta nie wywołała szkodliwych efektów metabolicznych, ale to małe badanie bez grupy kontrolnej, na ochotnikach z klubów „optymalnych”, więc nie przesądza o bezpieczeństwie.
Czy dieta Kwaśniewskiego jest skuteczna? Do odchudzania krótkoterminowo – zwykle tak. Jako dieta „na całe życie” i na choroby przewlekłe – nie ma na to dobrych dowodów, a stanowiska medyczne są krytyczne.
Wady i ryzyka diety Kwaśniewskiego
- Tłuszcze nasycone i cholesterol. WHO zaleca, by tłuszcze nasycone dawały nie więcej niż 10% energii. Dieta oparta na maśle, smalcu, słoninie i tłustym mięsie przekracza ten poziom kilkukrotnie. W badaniu Grieba u większości osób LDL był powyżej normy.
- Stanowisko PAN. Komitet Terapii Wydziału Nauk Medycznych PAN w oświadczeniu z 1999 r. uznał dietę optymalną za „wybitnie szkodliwą dla zdrowia” przy długotrwałym stosowaniu.
- Mało błonnika, witaminy C, potasu i magnezu – bo z diety znikają owoce, pełne ziarna, strączki i ziemniaki.
- Dużo podrobów – wątróbka zawiera bardzo dużo witaminy A; nie jest polecana w ciąży.
- Trudność w utrzymaniu i ryzyko efektu jo-jo po powrocie do zwykłego jedzenia.
Przeciwwskazania
Diety Kwaśniewskiego nie stosuj bez konsultacji z lekarzem, a najlepiej wcale, jeśli masz:
- hipercholesterolemię, chorobę niedokrwienną serca, przebyty zawał lub udar;
- chorobę nerek lub wątroby, kamicę żółciową, zapalenie trzustki;
- dnę moczanową;
- cukrzycę leczoną insuliną lub lekami obniżającymi glukozę (ryzyko hipoglikemii);
- ciążę, okres karmienia piersią;
- zaburzenia odżywiania; dotyczy to też dzieci i młodzieży.
Jeśli chcesz ograniczyć węglowodany, rozważ łagodniejszą formę, np. dietę niskowęglowodanową z przewagą tłuszczów roślinnych. Przy podwyższonym cholesterolu lepiej sprawdzi się dieta na cholesterol.
Najczęściej zadawane pytania
Na czym polega dieta Kwaśniewskiego?
To dieta wysokotłuszczowa i niskowęglowodanowa, w której białko, tłuszcz i węglowodany je się w proporcji 1 : 2,5–3,5 : 0,5 (w gramach). Opiera się na tłuszczach zwierzęcych, jajach, mięsie i serach, a wyklucza pieczywo, ziemniaki, kasze, owoce i cukier.
Jakie są proporcje w diecie Kwaśniewskiego?
Na 1 g białka przypada 2,5–3,5 g tłuszczu i ok. 0,5 g węglowodanów. W przeliczeniu na energię to ok. 80% kalorii z tłuszczu, 11–14% z białka i 5–7% z węglowodanów.
Czym dieta Kwaśniewskiego różni się od keto?
Dieta Kwaśniewskiego trzyma się stałej proporcji składników i faworyzuje tłuszcze zwierzęce. Keto skupia się na utrzymaniu ketozy, często przy jeszcze mniejszej ilości węglowodanów, i można ją oprzeć na tłuszczach roślinnych.
Co zjeść na śniadanie na diecie Kwaśniewskiego?
Najczęściej jajka: jajecznicę na maśle ze śmietaną, jajka z majonezem albo omlet z serem. Takie śniadanie ma ok. 400–530 kcal i bardzo mało węglowodanów.
Czy dieta Kwaśniewskiego jest zdrowa?
Komitet Terapii PAN i eksperci Instytutu Żywności i Żywienia oceniali ją krytycznie jako stały sposób żywienia, głównie przez dużą ilość tłuszczów nasyconych i cholesterolu. Krótkoterminowo zwykle obniża masę ciała, ale wymaga kontroli lipidogramu.
Ile można schudnąć na diecie Kwaśniewskiego?
Na początku spadek bywa szybki, bo organizm traci glikogen i wodę. Dalsze tempo zależy od tego, ile kalorii faktycznie jesz – dieta nie działa „magicznie” niezależnie od bilansu energii.
Ważne: artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani dietetyka. Dieta Kwaśniewskiego jest dietą skrajną. Przed jej rozpoczęciem wykonaj lipidogram i skonsultuj się z lekarzem, zwłaszcza jeśli chorujesz przewlekle lub przyjmujesz leki.
Źródła
- dr Jan Kwaśniewski: Wszystko o diecie optymalnej (opis diety, listy produktów, cytat stanowiska Komitetu Terapii PAN z 1999 r.)
- dr Jan Kwaśniewski: ABC Żywienia Optymalnego
- Grieb P. i wsp. Long-term consumption of a carbohydrate-restricted diet does not induce deleterious metabolic effects. Nutr Res. 2008;28(12):825–833
- Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej: Dieta ketogeniczna w świetle badań naukowych
- WHO: Healthy diet – fact sheet
- NIZP PZH-PIB: Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie (2020)
- USDA: FoodData Central
Hanna Wierzchoś jest redaktorką Przewodnika po Dietach. Od ponad dziesięciu lat pisze o żywieniu i zdrowym stylu życia, a każdy artykuł przygotowuje w oparciu o badania naukowe oraz zalecenia instytucji takich jak NIZP PZH, WHO i EFSA. Zależy jej, żeby rzetelna wiedza o dietach była podana prosto, konkretnie i bez obietnic cudów. Prywatnie lubi długie spacery z psem, sezonową kuchnię i testowanie nowych przepisów na warzywne obiady.



